22 Oct 2025
Kieskompas: 'linkse' en 'rechtse' kiezers zijn het regelmatig met elkaar eens
De oneliners vliegen ons alweer om de oren in de debatten, verkiezingsposters zijn steeds vaker in het straatbeeld en op radio en tv zijn bijna alleen nog maar politici te zien. Het is wel duidelijk: de verkiezingen zijn nu echt dichtbij. Een van de stemhulpen die op roodgloeiend staat deze weken is het Kieskompas, die al door bijna 30.000 Drenten is ingevuld. En daarin zie we ook hoe Drenthe denkt over thema's als kerncentrales, hypotheekrenteaftrek en kinderopvang.
Volgende week donderdag is de uitslag van de Tweede Kamerverkiezingen grotendeels bekend en weten we wie de 150 zetels de komende vier jaar (hopelijk) gaan bezetten. Dan wordt het tijd voor de nieuwe volksvertegenwoordiging om hun plannen uit te gaan voeren.
Kieskompas houdt ook de stemintentie bij van kiezers die de stemhulp hebben ingevuld. Daarmee kan de achterban van de verschillende partijen goed met elkaar vergeleken worden bij de dertig stellingen die zijn meegenomen in het Kieskompas. Bij het grootste deel van deze stellingen komen er resultaten uit die je zou verwachten bij de partijen.
Op de stelling 'Er moet meer geld naar ontwikkelingssamenwerking' is een ruime meerderheid van de kiezers van PVV, VVD, BBB, FvD en JA21 het niet eens met deze stelling, terwijl linkse partijen als GroenLinks/PvdA, Denk, PvdD en CU het wel zien zitten om meer te spenderen aan ontwikkelingssamenwerking.
Dezelfde trend is te zien bij 'Natuurgebieden in Nederland moeten groter worden, ook al verdwijnt er dan landbouwgrond'. Partijen aan de linkerkant van het politieke spectrum zijn vaak meer gericht op natuur en milieu. Deze stelling kan dan op goedkeuring rekenen van GroenLinks/PvdA, D66, Denk, PvdD en Volt. Partijen die traditioneel meer voor boeren opkomen, zoals BBB, SGP, CDA, PVV en VVD, zien weinig in deze maatregel. Hetzelfde geldt voor de stelling 'De hypotheekrenteaftrek moet verder worden afgebouwd'.
Toch is er een aantal thema's dat zich niet laten vangen in de opdeling links-rechts. Zoals bijvoorbeeld bij de stelling 'Nederland moet meer kerncentrales bouwen'. Een merendeel van de kiezers van bijvoorbeeld PVV, VVD en JA21 zijn voor, maar dit geldt ook voor mensen die het voornemen hebben om op D66, CU en Volt te stemmen.
Ook op de stelling 'Het bouwen van koopwoningen heeft meer prioriteit dan het bouwen van sociale huurwoningen' lijkt op alle kanten van het politieke spectrum consensus te bestaan. Alleen kiezers van VVD en JA21 hebben hier vaker Mee eens dan Mee oneens aangevinkt, kiezers van alle andere partijen vinken bij deze stelling vaker Mee oneens aan.
Dan is er ook nog een aantal stellingen waarbij Nederlandse kiezers behoorlijk eensgezind zijn. 'Kinderopvang moet voor alle gezinnen gratis worden, ook voor ouders die niet werken' kan rekenen op positieve feedback van het gehele electoraat. Bij alle partijen zijn kiezers het meer eens dan oneens met deze stelling.
En op de stelling 'Er moet meer geld worden uitgegeven aan jeugdzorg, ook als de belastingen hierdoor stijgen' zijn alleen de kiezers van FvD het meer oneens dan eens. Alle andere partijen die zijn meegenomen in het Kieskompas laten een omgekeerd resultaat zien, meer eens dan oneens.
Kieskompas
In samenwerking met alle regionale omroepen heeft Kieskompas ook dit jaar weer een keuzehulp richting de Tweede Kamerverkiezingen gemaakt. Het Kieskompas bestaat uit dertig stellingen met actuele politieke thema's Elke provincie heeft drie speciale stellingen, voor Drenthe gaat dit dus over de wolf, de Lelylijn en de uitbreiding van oefenterrein de Haar door Defensie.